Xisbiga KULMIYE Ma Hanan Karaa Hogaanka Somaliland?

 


Waxaan salaamayaa dhamaanba akhristayaasha sharafta badan iyo waliba bahda Longlivesomaliland.com Rabadaan Kariim: Intaa ka dib waxaan doonayaa bal inaan waxoogaa ka yara hadlo, siyaasada Somaliland ee curdinka ah.

Hadaba waxa aad moodaa in aynaan fahansanayn waxyaabo badan, waxyaabo qaarna aynu u naqaanao sida ay yihiin maahee si kale.
Dhibaatada kale ee jirtaa waxay tahay, waxba ma sugno oo dadkeenu waxay inta badan doonaan in ay wax kasta ku helaan si dag dag ah, oo waxoogaa deg deg ah in uu inagu jiro ayaa la moodaa.

Mida kale xisbiga mucaaridka ah ee kulmiye oo had iyo jeer udub ku eedayn jiray dimuqraadiyad la’aan, ayaa maanta waxaad moodaa inuu noqday mid bilaa mabda’ ah, oo aan sal lahayn, isla markaana wax yaabaha baryahan danbe ka muuqdaa ay ku tusayso in wax yaabo badan oo lagu xaman jiray xisbiga ay imika soo bax baxayaan, kuwaas oo ay ka mid tahay in uu jecelyahay in beelo dalka dib loogu celiyo.

Waxa kale oo jirta in dalka somaliland ka wayn yahay xisbi meel ku shira iyo rag is qabqabsada, taasna waxa tusaale inoogu filan ragii guurtida ahaa ee dhexda u xidhay sidii ay somaliland nabad buuxda uga dhalinlahaayeen oo maanta qaarkood ku hawlan yihiin arimo beelaysan.

Waxan xasuustaa 1992-gii, wakhtigaas oo runtii ay aad u adkayd in dad meel la iskugu keeno haba yaraadaane, ayaa waxay ku guulaysteen guurtidu inay isku keenaan dhalinyaradii qoryaha sidatay, arintaas oo fajac iyo qaadan waa ku noqotay dad badan oo ay ka mid yihiin reer koonfureedku. Waxay ahayd arin aan la ilaabi karin oo mucjiso ah, laakiin waxan odhan karnaa rag baa wakhtigoodii oo dhan siiyay oo dhexda u xidhay, waanay ku guulaysteen.

Waxan xasuustaa sheekh Ibraahim Sheekh Yusuf Sheekh Madar (AHU) iyo rag badan oo kale, oo habeen iyo maalin u soo jeedi jiray sidii ay dalka nabad uga dhalin lahaayeen, geed dheer iyo mid gaabana u fuulay sidii ay wiilashan qoryahay uga dhigi lahaayeen. Waxaan leeyahay ragaasi qaar badan baa ka jooga oo nool, mana rabaan in dalkan in yar oo dhibaato ahi soo gaadho. Waxa kaliya ee dalkan lagu aamini karaana waa rag daacad ka ah qaranimada somaliland.

Markaad hadaba dib u yara eegto wax yaabihii ay ku guulaysteen xisbigan talada haya, (Udub) marka laga yimaado dadaalkii guurtida waxa ka mid ahaa:

* In xisbiga Udub ka dhigay somaliland, mid aad loogu amaano dimuqraadiyada ay sameeyeen iyo waliba sinaanta ka muuqata beelaha dalka wada daga, taasoo soo jiidatay dad badan oo adduunka ka socda.
* Inuu 20 sano ku dhawaad uu dalku ahaa mid aad curdin u ah, laakiin ay samir badan la yimaadeen kuna dadaaleen sidii ay u xoojinlahaayeen nabada, una suura galin lahaayeen sidii dadka muwaadiniinta ahi wax u qabsan lahaayeen, taas oo ay ku guulaysteen.

* Iyagoo intii ay xilka hayeen runtii xooga saaray sidii ay ugu shaqayn lahaayeen dadwaynaha somaliland, iyaga oo isla markaana ina tusay hawlkarnimo badan iyo masuuliyad aan la soo koobi karin, mudnaanta koowaadna siiyay sidii ay nabadu u hana qaadi lahayd.
* In ay walaaleeyeen shacbiga somaliland meel kasta oo ay joogaanba, inaga oo la wada socona dhibaatooyinkii soo kala dhex maray, isla markaana soo xidhay, dhamaanba xuduudaha somaliland, shacbiguna aad ugala shaqeeyay arintaa, amaan badana ku leeyihiin, iyada oo waliba aad moodo in shacbigu aad u fahmay siyaasda adduunka iyo halka maanta caalamku marayo.

* In siyaasadeena dibada aad moodo in maanta adduunku ina soo eegayo, oo aanay dhabarka inoo jeedin, il gaarana aad moodo in la inagu soo eegayo, diyaarna adduunku u yahay in wax badan la inala qabto.
Hadaba, Dulqaadka iyo samirka Udub muujisay waa mid cusub, oo aan weligeed hore loogu arag hoggaanka siyaasadda socota ee guud ahaan geeska Africa, waayo waxay dhabarka u riteen wax yaabo badan, iyagoo isla markaa xooga saaray sidii ay dadka iskugu soo dhawayn lahaayeen, oo siyaasada somaliland u hana qaadi lahayd.

Marka aynu hadaba dhinaca kale iyana yara eegno, waa (xisbiga Kulmiye), Sababta dadka badankiisu u jeclaayeen inay codkooda siiyaan kulmiye, doorashadii hore waxay ahayd, waxay u arkayeen xisbi is beddel-doon ah. Waxayse markii danbe ogaadeen inuu yahay xisbi sedbursi iyo xoog wax ku doonaya, oo halis ku ah nabadgelyada iyo qaranimada somaliland. Waayo, waxay arkeen hogaanka xisbiga oo wax nabad galyada khal khal galiya mooyaane aan wax kale ka hadlayn, taasaana keentay in ay taageero badan waayaan.

Mida kale shacbiga Somaliland waxay xasuusnaayeen tuduc ka mid ah gabaygii Gaariye ee "Daba Taxan", taas oo ahayd "midho daray hadaan bari duu duub ku liqi jiray, doorkan waxaan hubsanayaa dirxi inuu ku hoos jiro".

Maantana walaaca dadweynuhu qabaan maaha mid qarsoon. kulmiyena wuxuu shacbiga somaliland ugu muuqdaa inuu yahay xisbi doonaya inuu xididada u siibo xasiloonida iyo iftiinka ummadda nabadda ku wada nooli hiigsanayso. Waayo, waxaynu aragnay hogaanka xisbiga oo ka hadlaya wax yaabo ay ka mid tahay dagaal iyo wixii ay ummadani hore u soo martay, isla markaa aad moodid in ay rabaan, in dib aynu ugu noqono wax yaabo badan oo dadka xasuus murugo leh ku abuuraya.

Shacbiguna maanta waa mid bislaaday, mana dhacayso in la majara habaabiyo oo been loo sheego, dagaal iyo dhibaato danbena ma qaadi karaan, waanay garanayaan sida ay maslaxadoodu ku jirto. Sidaa daraaded, waxan maqaalkaygan ku soo gabgabaynayaa tuduc ka mid ah Gabaygii Hadraawi ee DurDur:

 

Inuu samuhu door dhalo hadday daacadnimo raacdo
Oy dhaqasho ruux doona tahay dib u xasuusnaada
Circa oo daruuraha marshoo darara mooyaane
Inaan roob da’aa laago rogin dib u xasuusnaada
Haddaan meesha doog iyo tayale duunyo lagu raacin
Inaan doobi loo culan hantida dib u xasuusnaada
Ruuxaan dantiisiyo aqoon waxa daryeelaaya
Inuu deeqda Eebbahay ka qaday dib u xasuusnaada
Daanyeer jarmaadiyo qadhaab gelin hadduu daayo
Inuu ruuxna soor uga durkayn dib u xasuusnaada
Hadday dunidu ber dheef lahayd dux iyo haaneedsi
Dufankii in laga laastay iyo dalaggi hoos yiilley
Oy maana dabagoosi tahay dib u xasuusnaada

 



Wa Bilaahi Tawfiiq

 


Cabdi Samaale

Gud/ku-xigeenka Xisbiga Udub
ee Magaalada Bristol, UK
Email: samalos@hotmail.com