WAAJIBNIMADA SOOMIDDA BISHA RAMADAAN FADLIGEEDA
 



Allaah, Subxaanahu Watacaala wuxuu yidhi :

“ Kuwa xaqa rumeeyoow waxaa laydinku waajibiyay Soonka sidii loogu waajibiyey kuwii idinka horreeyey si aad u dhawrsanaataan (aad xumaha ka joogtaan)." Suurada al-Baqrah:Aayada 183. Waxa kale oo Allaah SWT yidhi:


"Waa Maalmo tirsan ee ruuxii idinka mid ah oo buka ama Safar ah waxaa korkiisa ah ayaamo kale (soonkood) kuwa aan karayna waxay (Afurin) ama cunto siin , Masaakiinta, ruuxii badsada Khayrkana sisdaasaaaa u fiican, Laakiin inaad Soontaan ayaa idiinka khayr badan hadaad tihiin kuwo wax og." Suurada al-Baqrah , Aayada 184.


" Waa bisha Soon ee la soo dajiyey dhexdiisa Qur'aanka isagoo hanuun Dadka u ah, iyo caddayn hanuun iyo kala bixin xaqa iyo baadilka, ee ruuxii jooga (nagi) ha Soomo, ruuxiise buka ama Safar ah waxaa saaran maalmo kale, wuxuu idinla dooni Alle fudayd ee idin lama doonayo culays, waana inaad dhamaystirtaan tirada , weynaysaanna Allaah wuxuu idinku hanuuniyey, waxaadna u dhawdihiin, ood mudan tihiin inaad mahadisaan Allaah." Suurada al-Baqrah , Aayada 185.

1214. Abuu Hureyra (A.K.R.) wuxuu yidhi: Nebigu (S.C.W.) wuxuu yidhi Allaah, kor ahaaye wuxuu yidhi: aadamahu camalladiisa kale oo idil isagaa leh , soonkiisa ma’ahee, kaasi anigaa leh oo anigaa abaalkiisa gudi doona. Soonku waa gaashaan la isaga gudbo xumaan falidda iyo Naarta. Sidaa awgeed markii uu midkiin sooman yahay waa inuu iska hayaa oo ka joogaa af xumo oo ka fogaadaa laqwi ku hadlid iyo hadal xun oo uu qof dhaafsado. Hadii uu qof la dagaalamo ama caayana ha yidhaahdo , anigu waan soomanahay. ‘ Waa igu Alle ay nafta Muxammad ku jirto Gacantiisa neefta afka qofka soomman Alle agti waa ka udgoon tahay miskiga caraftiisa.’ Qofka soommani wuxuu la kulmaa laba farxadood, tan hore waa farxaa markii uu afuraayo, tan labaadna waa uu ku farxi doonaa ajarka soonkiisa, markii uu la kulmo Rabbigiis (Allaah). (Bukhaari iyo Muslim)

Tani waa werintii Bukhaari.
Werin kale oo Bukhaari baa waxay intaa raacineysaa: Alle wuxuu yidhi ‘ qofka soommani wuxuu uga tagaa cunid, cabbid iyo hawoodkiisaba (aniga Allaah) dartey, marka anigaa soonka iska leh aniga ayaana idiinka abaal gudi doona. Camallada kale ee wanaagsan ,ee la sameeyo bisha Rammadaan ama bilaha kale) halkii ajar waa la toban jibaaraa.

Werinta Imaam Muslim waxay leedahay:
Qofka camalladiisa wanaagsan waa loo laalaaba wax badan oo halkii samaan waa toban lab ilaa toddoba boqol laab. Alle kor ahaaye wuxuu yidhi ‘Laakiinse kuma jiro soonka, maxaa yeelay waa cibaado ii gaara oo loo sameeyo dartey ( macnaha waa ma laha qiyaas abaal gudka iyo ajarka soonku) Aniga, Keliya, baa ka abaal gudi doona. (Qofka soomman) wuxuu uga tagaa cunid, cabid iyo hawood dartey Aniga (Allaah). Qofka soommani waxaa u sugnaaday laba farxadood, midda hore waa farxad markii uu afurayo midda labaadna waa farxad kale markii uu la kulmo Rabbigiis (Allaah). Neefta afkiisuna ka udgoon Aragtida Alle udgoonka miskiga.’ (Muslim)

1215. Abuu Hureyra (A.K.R.) wuxuu yidhii, Nebigu (S.C.W.) wuxuu yidhi, ‘Qofkii waxa u bixiya Alle dartii wax uun manaafacaad leh , waxaa looga yeedhi doonaa Albaabada Jannada, Addonkii Alloow, albaab kan baa kuu roon. Qofkii reero salaadeed ahaa waxaa looga yeedhi doonaa albaabka Salaadda, qolooyinka u heeganaa Jihaadka dar Alle, waxaa looga yeedhi doonaa albaabka Jihaadka, qofkii reera soon ahaana waxaa looga yeedhi doonaa albaabka Rayaan (harraad baxa), qofkii reero sadaqo ahaana waxaa looga yeedhi doonaa (inuu ka galo Jannada) albaabka Sadaqada. Abuu Bakar (A.K.R.) wuxuu yidhi, Rasuul Alloow, kugu furtay aabbahay iyo hooyadeeye, qofkii albaabadaas looga yeedhaayo ma jiraan wax lama huraan ah oo laga rabo, qof albaabadaas oo dhan looga wada yeedhaayo ma jiraa? Nebigu S.C.W. wuxuu ku jawaabay, Waa jiraa, waxaana rajeynayaa inaad adiga (Abuubakari) ahaan doonto mid ka mida. ‘ (Bukhaari iyo Muslim).

1216. Sahal bin Sacad (A.K.R) wuxuu yidhi:- Nebigu (S.C.W.) wuxuu yidhi: ‘ Waxaa jira Jannada gudaheeda albaab la yidhaahdo Ar-Rayaan oo ehlu soonkii oo keliya geli doonaan Maalinta Qiyaamaha, qof kalena uusan ka geleyn; waxaa la odhan doonaa: ‘ Meeye ehlu soonkii? Waa soo kici doonaan, cidina ma geli doonto iyaga mooyaane. Markii ay galaan, albaabka waa la xidhi doonaa, cid kalena ma geli doonto iyaga dabadood. Bukhaari iyo Muslim.



1217. Abuu Saciid al-Khudri (A.K.R.) wuxuu yidhi:- Nebigu (S.C.W.) wuxuu yidhi:- Qofka Muslimka ahi markii uu u soomo hal maalin dar Alle, Alle wuxuu ka fogeeyaa Naarta masaafo toddobaatan sano loo socdo. Bukhaari iyo Muslim.

Abuu Hureyrah (A.K.R.) wuxuu yidhi:-
Nebigu (S.C.W.) wuxuu yidhi:- Qofkii u sooma bisha Ramadaan iimaan qab iyo ajar dalab, waa laga dhaafi doonaa dembiyadii horey uga dhacay ee aan kabaairta waaweyn ka ahayn . Bukhaari iyo muslim.

Abuu Hureyrah (A.K.R.) wuxuu yidhi:- Nebigu (S.C.W.) wuxuu yidhi:- Markii ay bisha Ramadaan soo gasho albaabada Jannada waa la furaa, albaabada Naartana waa la xidhaa, Shayddaammadana waa la xdhxidhaa. Bukhaari iyo Muslim)

Abuu Hureyrah (A.K.R.) wuxuu yidhi:- Nebigu (S.C.W.) wuxuu yidhi:- Ku sooma aragtida bisha dhalatay ee Ramadaan oo ku afura aragtida bisha Shawaal (soon fur), haddii bila qaris ay noqotana buuxiya soddonka Shacbaan (Soon dheere) Bukhaari iyo Muslim.

Werin kale oo Imaam Muslim werinaayo waxay intaa ku dareysaa: Sidaa si la mid ah, haddii bil qaris ay nqoto (daruuro awgeed) dhamaadka bisha Ramadaan, markaa buuxiya soonka (soon qaad) 30 maalmood.

Eebe waxa ka baryeynaa inteena camalkaa wanaagsan la timaada in uu Eebe inaga aqbalo inagana dhigo kuwa albaabadaa loo furo. Haddii Eebe xukmo waxan isku dayi doonaa in casharo kale oo la mida soo gudbino , Insha alla.

wa bilaahi towfiiq.



Adam Y. Alin